Peter prensibini şöyle özetlemek mümkün: Sıkı hiyerarşik bir yapıya sahip kurumlarda bir mevkide başarılı olan  şahıslar,  -gerekli donanıma sahip olup olmadıklarına bakılmaksızın- sonraki mevkie kaydırılırlar.( bir ödül olarak ) Bu tür kurumlarda idari hiyerarşide yer alan kişiler daima bir üst mevkie yükselmek isterler;  yükselirler, yükselirler tâ ki verimsiz olacakları yere kadar.Verimsiz oldukları mevikide çakılırlar. Ama bu mevikide iken verdikleri yeni kararlarla yeni ehliyetsiz kişileri sonraki mevkilere yükseltirler.

Bu tür hiyerarşik kurumlarda işler hiyerarşi piramidinin alt kısımlarında yer alan çalışanlar tarafından götürülür.Dolayısıyla hiyerarşik yapının üstlerindeki verimsizlik bu kademeler kuruma felaket getirecek kararlara imza atmadığı sürece görülür hale gelmez.

Dolayısyla bir t anında kurumun fotografını çekersek, üst kademelerin çoğunda ehliyetsiz kişilerin olduğunu görürüz.

Şahısların başarısız olmasının görünür olması durumunda hiyerarşik yapıya sahip kurumların sahip oldukları seçenekler

• Kişiyi kovmak : Hiyerarşik kurumlar genellikle bunu tercih etmez
• Etkisiz hale getirmek : Çok çeşitli şekillerde yapılır. Örneğin
  
  •  Şahıs hiyeraşide daha uzun bir başlığa sahip ama daha az etkisi olan bir posizyona "yükseltilier".
  •  Çalışan "yükseltilir" ama başka bir bölüme gönderilir.(ilgili alandan ondan kurtulunur)

Dr. Peter hiyerarşide artık verimsiz hale gelmiş bu kişilere ait bazı davranışları /özellikleri şöyle sıralamış:

• Abnormal Tabulology: Çalışan masasını "sıradışı" ve "göze" batar bir şekilde düzenler
• Papyromania : Çalışan bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde masasını hiç kullanmadığı kağıtlarla veya kitaplarla tabiri caizse "kirli" hale getirir.
• Fileophilia: Çalışan belgeleri, dosyaları genellikle bir şeyleri kaybetme duygusu eşliğinde "aşırı" bir düzenleme işine girer.
• Self-pity : Çalışan hataları başkalarında arar.(Arabesk modu:-)
• Cachinatory Inertia: Bir fikir vermek adına bir takım hikayeler anlatırlar(anektot veya fıkralar) fakat ana amaçtan uzaklaşıp  bu hikayerin işle ilgilisini olmayan detaylarında kaybolurlar.
• Structurophflia: Binayla/yapıyla  -içinde yapılack işten bağımsız olarak- aşırı bir şekilde ilgilenirler:planlaması, bakım onarımı, yeniden düzenlenmesi v.b
• vs

Ben şahsen bu emareler konusunda çok da Dr. Peter'e katılmıyorum. Hatta Dr. Peter'in bunun dışındaki bazı fikirleri bana göre  tabiri caizse "eski moda", hatta "dar kafalı" gibi.( Dr. Peter'ıda bir çırpıda harcadık ama :-). "There are no exceptions to Peter Principle" diyor kitabın kapağında o da ayrı bir konu :-)

Ama hiyerarşik yapılara ait yukarda anlatmaya çalıştığım gözlemi son derece doğru.Türkiyenin "sıkı hiyerarşik" bir yapı sergileyen çeşitli kurumlarında da aynı şeyi gözlemlemek mümkün.

Bilişime gelirsek ülkemizdeki bilimsel araştırma  ve geliştirme kuruluşlarında, savunma sanayinin önemli bilişim kuruluşlarında, büyük bankaların bilişim şirketlerinde bu  "sıkı hiyerarşik" yapıdan kaynaklı benzer problemleri görmek mümkün.


Hamiş: İlginizi çekebilcek bir link

A New Look at The Peter Principle, Bob Sutton